top of page

ВАЙНА ВАЧЫМА ПАЭТА
 

Пачатак вайны застаў Аркадзя Куляшова ў Мінску. Многія пісьменнікі, якія былі ў горадзе, адразу пасля апавяшчэння аб пачатку вайны пайшлі ў ваенкамат. Хадзіў туды і Аркадзь, і толькі 24 чэрвеня 1941 года яго ўключылі ў каманду прызыўнікоў.

З разбуранага і пылаючага Мінска каманду мабілізаваных пяшком адправілі ў Оршу, а гэта немалая адлегласць – 200 кіламетраў. З Оршы Куляшова накіравалі ў Калінін, а затым пад Ноўгарад. Там інструктар з палітаддзела быў знаёмы з яго творчасцю і рэкамендаваў Аркадзя ў газету 11-й арміі «Знамя Советов».

Адным з першых твораў Аркадзя Куляшова, што з’явіўся на старонках армейскай газеты, быў верш на рускай мове аб дарогах вайны, аб пакутах дзяцей:

Идти устали маленькие ноги,

Но он послушно продолжает путь.

Еще вчера хотелось близ дороги

Ему в ромашках полевых уснуть.

И мать несла его, теряя силы,

В пути минуты длились, словно дни.

Все время сыну непонятно было,

Зачем свой дом покинули они.

Что значат взрывы, плач, дорога эта?

И чем он хуже остальных ребят,

Что на траве зеленой у кювета

Раскинув руки, рядом с мамой спят?

Как тяжело выслушивать вопросы, –

Могла ли малышу ответить мать,

Что этим детям, спящим у березы,

Что этим мамам никогда не встать.

 

Затым з’яўляюцца вершы паэта «Ліст з палону», «Балада аб чатырох заложніках» і іншыя.

Праз некаторы час, ужо нядрэнна валодаючы вершаскладаннем на рускай мове, Куляшоў стаў актыўным удзельнікам стварэння ў газеце 11-й арміі вобраза армейскага «Цёркіна», які меў імя – Аляксей Пятроў. З 80 вершаваных твораў пра Пятрова больш паловы было напісана Куляшовым.

У цяжкі, драматычны 1942 год Аркадзь Куляшоў напісаў паэму «Сцяг брыгады» – першы вялікі твор аб Вялікай Айчыннай вайне. Асноўныя тэмы, якія раскрываюцца ў ім, – тэма патрыятызму, вернасць Радзіме і воінскаму абавязку, мужнасці і сілы савецкіх людзей.

s28 Вайна вачыма паэта.jpg
бдамлм.png

Верш «Вперед!».
Выразка з газеты «Знамя Советов».
1941  г.

(БДАМЛМ, ф.4п, воп.1, спр.44, арк.1)

У пачатку 1943 года Куляшоў знаходзіўся ў Маскве ў камандзіроўцы. Сярод ночы яму ў гасцінічны нумар пазваніў Аляксандр Твардоўскі і папрасіў прыйсці да яго на кватэру, прачытаць сваю паэму «Сцяг брыгады». Паслухаць гэты твор выказалі жаданне Самуіл Маршак, Аляксандр Фадзееў. Пазней успамінаў А. Твардоўскі: «Пакуль ён не пачаў яшчэ чытаць, я, як і іншыя таварышы, якія на ўласным вопыце ведалі цяжар франтавых умоў работы, проста здзіўляўся таму, як у гэтых умовах чалавек знайшоў час і сілы напісаць такую вялікую рэч...».

У 1946 годзе за паэму «Сцяг брыгады» Аркадзю Куляшову была прысуджана Дзяржаўная прэмія СССР першай ступені.

Да ваеннай паэзіі адносіцца і паэма «Прыгоды цымбал» – паэма-казка, паэма-легенда, у якой выдумка пераплятаецца з рэальнасцю.

Пасля вызвалення ад фашысцкіх захопнікаў у пачатку ліпеня 1944 года сталіцы Беларусі – Мінска Аркадзь Куляшоў напісаў паэму «Дом № 24». Гэта лірычны маналог чалавека, які вярнуўся ў родны горад у першы дзень яго вызвалення і застаў свой дом, цудам уцалеўшы, пустым.

Усе тры паэмы Аркадзя Куляшова – «Сцяг брыгады», «Прыгоды цымбал», «Дом № 24» напісаны ў розны час і адрозніваюцца адна ад адной вобразамі, метадам мастацкага апісання. У той жа час звязаны агульнасцю герояў, месцам дзеяння і ўяўляюць сабой, па сутнасці, трылогію, мастацкае палатно, прысвечанае незабыўным дням Вялікай Айчыннай вайны.

Азнаямленчы фрагмент артыкула. Спампаваць поўны тэкст

 

bottom of page